Rytm dobowy i jego znaczenie dla zdrowia. Dodatkowo także o zegarze narządów TCM.
Kochani, my tak często szukamy dość skomplikowanych rozwiązań na różne dolegliwości, a tymczasem są one najprostsze z możliwych. I dzisiaj trochę o rytmie dobowym, który zwykle schodzi na dalszy plan, a jest przecież fundamentem naszego zdrowia. Tak naprawdę, gdyby większości z nas udało się funkcjonować w zgodzie z naszym zegarem biologicznym, sporo chorób i dolegliwości omijało by nas szerokim łukiem. Więc może warto czasami wrócić do korzeni i zadbać o podstawy zdrowia? 🙂 Czym jest i rytm dobowy i jakie jest jego znaczenie w kontekście zdrowia? Zapraszam do krótkiej lektury.
Czym jest rytm dobowy?
Rytm dobowy (inaczej zegar biologiczny) to naturalny cykl okołodobowy, który reguluje pracę naszego organizmu – od snu i czuwania, po metabolizm, hormony, temperaturę ciała czy koncentrację.
Znaczenie rytmu dobowego dla naszego zdrowia
1. Wpływa na zdrowie fizyczne:
- prawidłowy sen regeneruje układ nerwowy, wspiera odporność i reguluje apetyt,
- zaburzenia rytmu dobowego (np. praca zmianowa, „jet lag”) zwiększają ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, cukrzycy typu 2, otyłości i problemów hormonalnych.
2. Poprawia samopoczucie psychiczne:
- regularne godziny snu i ekspozycja na światło dzienne stabilizują nastrój,
- rozregulowany rytm dobowy wiąże się z większym ryzykiem depresji i zaburzeń lękowych.
3. Wspiera koncentrację i efektywność:
- rano łatwiej się uczyć i rozwiązywać problemy logiczne,
- wieczorem naturalnie spada czujność – to czas na odpoczynek.
4. Reguluje metabolizm i trawienie:
- organizm lepiej trawi posiłki w ciągu dnia niż późnym wieczorem,
- nieprzestrzeganie rytmu dobowego sprzyja tyciu i zaburzeniom gospodarki cukrowej.
5. Zwiększa długowieczność:
- badania wskazują, że osoby żyjące w zgodzie z rytmem biologicznym rzadziej cierpią na choroby przewlekłe i mają lepszą jakość życia.
Jak sami widzicie, warto utrzymywać regularne godziny snu, wystawiać się rano na naturalne światło, unikać sztucznego oświetlenia (zwłaszcza niebieskiego) przed snem i planować aktywność zgodnie z naturalnymi „falami” energii.
Zegar narządów według TCM
Skoro wspominamy o zegarze biologicznym, warto też nawiązać do zegara narządów według Tradycyjnej Medycyny Chińskiej.
W medycynie chińskiej funkcjonuje pojęcie zegar biologiczny narządów (tzw. zi shen ke), który opisuje dobowy cykl przepływu energii Qi w ciele. Każdy narząd ma swoje 2 godziny największej aktywności, w których jego funkcje są najbardziej efektywne, oraz okres spoczynku, kiedy warto go odciążać.
Zegar narządów TCM – 24-godzinny cykl
- 01:00–03:00 → Wątroba
– intensywne oczyszczanie organizmu, neutralizacja toksyn, regeneracja.
– sen w tym czasie wspiera odnowę. - 03:00–05:00 → Płuca
– maksimum energii w płucach, oczyszczanie dróg oddechowych.
– często o tej porze budzą się osoby z problemami emocjonalnymi lub oddechowymi. - 05:00–07:00 → Jelito grube
– najlepszy czas na wypróżnienie i detoksykację.
– poranna toaleta wspiera usuwanie odpadów metabolicznych. - 07:00–09:00 → Żołądek
– czas na pożywne śniadanie, organizm dobrze trawi. - 09:00–11:00 → Śledziona i trzustka
– maksimum energii do pracy umysłowej i fizycznej.
– dobre trawienie cukrów i węglowodanów. - 11:00–13:00 → Serce
– krew krąży intensywnie, dobry czas na aktywność i spotkania. - 13:00–15:00 → Jelito cienkie
– optymalne wchłanianie składników odżywczych.
– warto chwilę odpocząć po obiedzie. - 15:00–17:00 → Pęcherz moczowy
– sprawne filtrowanie płynów, dobre nawodnienie wspiera organizm. - 17:00–19:00 → Nerki
– energia nerek w szczycie, wspierają odporność i regenerację. - 19:00–21:00 → Osierdzie (ochrona serca)
– czas relaksu, spokoju i wyciszenia emocji. - 21:00–23:00 → Potrójny ogrzewacz (regulacja hormonalna i energetyczna)
– organizm przygotowuje się do snu, warto unikać ekranów i ciężkiego jedzenia. - 23:00–01:00 → Pęcherzyk żółciowy
– rozpoczyna się proces nocnej regeneracji i trawienia tłuszczów.
– sen w tym czasie jest kluczowy dla zdrowia wątroby.
Na podstawie:
„Medycyna. Między Wschodem a Zachodem” autorstwa Wiesławy Stopińskiej
Podsumowując
Przestrzeganie rytmu dobowego na pewno nie jest łatwe w dzisiejszych czasach, kiedy rozpraszacze otaczają nas z każdej strony, natomiast jest możliwe. Ja już od kilku lat bardzo zwracam uwagę na to, by mieć poranek tylko dla siebie i rozpocząć dzień w zgodzie z samą sobą. Jak to zrobić będąc mamą? Oczywiście trzeba wstać wcześnie rano, ale warto! Kiedy zaczniecie zwracać uwagę na regulację rytmu dobowego i będziecie kłaść się spać około 22, wówczas pobudka o 5 będzie dla Was czymś zupełnie naturalnym. A Wasz organizm, układ trawienny, układ hormonalny, Wam za to podziękuje. Ja wstaję wcześnie rano, by móc spokojnie wypić kawę lub zioła, chodzić boso po trawie, przeczytać kilka stron książki, zrobić krótką gimnastykę, a w niektóre dni nawet wybrać się na poranny jogging. To małe rytuały, które napędzają mnie na resztę dnia. Polecam każdej mamie, bo taka chwila dla siebie, na zebranie własnych myśli jest szalenie ważna w tym dynamicznym życiu! I tak, zgadzam się, że takie akcje są możliwe tylko w przypadku kilkulatków, a nie tych najmłodszych Bobisiów… Dużo mocy dla Was, Kobietki! Trzymam kciuki, aby Wam także udało się każdego dnia znaleźć chwilę dla siebie!
Przeczytaj także:
Jeśli chcesz być na bieżąco ze zdrową i smaczną dietą, śledź mnie na Facebooku i Instagramie. Tam częściej pojawiają się zdrowe pyszności.