Stłuszczenie wątroby już nie tylko schorzeniem osób starszych. Dlaczego coraz częściej dotyka także dzieci?
Stłuszczenie wątroby (tzw. NAFLD – niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby) jeszcze kilkanaście lat temu dotyczyło głównie osób dorosłych z nadwagą. Dziś coraz częściej rozpoznaje się je u młodych dorosłych, a nawet dzieci. Co jest tego przyczyną? Co robić, by nie dopuścić do tego schorzenia? Zapraszam do krótkiej lektury.
Czy za stłuszczenie wątroby odpowiedzialny jest tłuszcz?
Sama nazwa „stłuszczenie” kojarzy nam się z tłuszczem i już przychodzi na myśl, że to on jest głównym winowajcą. Ale to nieprawda. W niealkoholowej stłuszczeniowej chorobie wątroby (NAFLD) głównym problemem nie jest sam tłuszcz w diecie, tylko:
Nadmiar kalorii (zwłaszcza cukru)
Gdy jemy dużo cukru — szczególnie fruktozy — wątroba przekształca jego nadmiar w tłuszcz.
Ten proces nazywa się lipogenezą de novo (czyli „produkcją tłuszczu od nowa”).
Czyli paradoksalnie:
nadmiar cukru –> wątroba produkuje tłuszcz –> odkłada się on w wątrobie
Insulinooporność
Wysoki poziom insuliny sprzyja magazynowaniu tłuszczu w wątrobie i utrudnia jego spalanie.
Nadmiar energii z każdej strony
Jeśli jemy więcej, niż spalamy — organizm gdzieś musi tę energię zmagazynować. A uwierzcie mi, że zdecydowana większość z nas ma problem z oszacowaniem odpowiedniej ilości jedzenia i po prostu jemy za dużo.
Jakie są najczęstsze przyczyny stłuszczenia wątroby?
Nadwaga i otyłość
Coraz więcej dzieci ma nadmierną masę ciała. Nadmiar tkanki tłuszczowej powoduje odkładanie się tłuszczu nie tylko pod skórą, ale też w wątrobie.
Nadmiar cukru w diecie
Szczególnie groźne są:
- fruktoza (syrop glukozowo-fruktozowy),
- słodzone napoje,
- soki owocowe w nadmiarze,
- słodycze i przetworzona żywność.
Wątroba przekształca nadmiar cukru w tłuszcz.
Mała aktywność fizyczna
Siedzący tryb życia (komputer, telefon, gry) zmniejsza spalanie tłuszczu i sprzyja insulinooporności.
Insulinooporność i zaburzenia metaboliczne
Stłuszczenie wątroby często jest elementem zespołu metabolicznego (obok nadciśnienia, cukrzycy typu 2 i zaburzeń lipidowych).
Czynniki genetyczne
Predyspozycje rodzinne zwiększają ryzyko.
Czego należy unikać, by zmniejszyć ryzyko stłuszczenia wątroby?
- słodzone napoje (cola, energetyki, wody smakowe),
- nadmiar soków (nawet 100%),
- fast food i żywność wysoko przetworzona,
- słodycze i przekąski typu chipsy, paluszki, krakersy,
- częste jedzenie „na mieście”.
Warto zaznaczyć, że u młodzieży również alkohol — nawet okazjonalny — dodatkowo obciąża wątrobę!
Co działa ochronnie i co warto robić, by zminimalizować ryzyko stłuszczenia wątroby?
Regularna aktywność fizyczna
Ona jest zawsze mile widziana u każdego, niezależnie od wieku. Jesteśmy stworzeni do tego, by jak najwięcej się ruszać. To musi być na stałe wpisane w Wasz plan dnia, podobnie, jak chociażby mycie zębów 🙂 Minimum 60 minut ruchu dziennie u dzieci (jazda na rowerze, pływanie, sport zespołowy).
Dieta zbliżona do diety śródziemnomorskiej
- warzywa i owoce (ale nie w formie soków),
- pełnoziarniste produkty,
- ryby,
- orzechy,
- oliwa z oliwek,
- ograniczenie czerwonego mięsa.
Utrzymanie prawidłowej masy ciała
Nawet 5–10% redukcji masy ciała może znacząco zmniejszyć stłuszczenie wątroby.
Regularne badania profilaktyczne
Szczególnie przy nadwadze warto kontrolować:
- ALT, AST,
- lipidogram,
- glukozę i insulinę,
- USG jamy brzusznej (jeśli zaleci lekarz).
Podsumowując, największym problemem w dzisiejszych czasach i czynnikiem predysponującym do występowania stłuszczenia wątroby wśród najmłodszych jest siedzący tryb życia i żywność wysoko przetworzona, w tym mnóstwo produktów z syropem glukozowo-fruktozowym na czele. Nieszczęsne tubki owocowe i przekąski jedzono „na okrągło”, od których wręcz uginają się sklepowe półki. Stłuszczenie wątroby długo nie daje objawów. Natomiast nieleczone może prowadzić do zapalenia wątroby (NASH), włóknienia, marskości, a w skrajnych przypadkach nawet do raka wątroby. Dlatego podejmowanie działań prozdrowotnych na każdym etapie życia jest tak ważne! 🙂 Śmigajcie na spacer! 🙂